Biermaand december

Nog maar één nachtje slapen en dan is het zover; de feestmaand december is aangetreden. De Sint is al een aantal weken in het land, schoenen zijn gezet en gevuld, de eerste kerstbomen zijn al verkocht en dan begint het hele gebeuren. De maand december gaat vaak gepaard met veel stress. Vooral om het vinden van de juiste cadeaus. Want wat moet je kopen voor een ander? Nou ik heb wel een idee, want op het gebied van bier kan je een ander goed verrassen. Voor elke portemonnee is wel een geschikt biercadeau te vinden. Voor de kleine portemonnee kan je toch nog heel ver komen. Tegenwoordig is in elke stad wel een bierspeciaalzaak te vinden. Hier kan je je hart ophalen aan alle mooie gevulde schappen met voornamelijk bier. Vaak zijn hier ook kleinere lokale bieren te vinden. Altijd leuk om te proeven wat er in je omgeving gebrouwen wordt.  Laat je adviseren en stel een mooi pakket samen voor de prijs die voor jou geschikt is. Wellicht een mooi glas er bij en het proeven kan beginnen. Heb je iets meer te besteden dan is het wellicht leuk om de ander verrassen met wat mooie lectuur over bier. Er zijn tegenwoordig veel boeken over bier te vinden en de één is beter dan de ander, maar dat er genoeg keus is, dat is zeker. Voor degene die nog nieuw is in de bierwereld zou je een boek kunnen kopen over alle facetten van bier. Boeken als “Bier” van Rick Kempen en “Dit is een boek over bier” van Raymond van der Laan zijn hier goede voorbeelden van. Voor de geschiedenisfanaat is er het boek “Bier in Nederland” van Marco Daane. Dit boek verteld de hele historie van bier in Nederland. Voor de keukenprins of –prinses zijn er inmiddels ook heel wat mooie kookboeken met bier te vinden. Het ene bierboek is gevuld met mooie recepten voor alle seizoenen, de ander richt zich puur op kaas, chocolade, oliebollen of op bijvoorbeeld bapas (bier en tapas). Vul het boekje eens aan met een bier en spijs dat wordt genoemd in het desbetreffende boek en je hebt een origineel cadeau. Wil je het nog wat specialer maken dan zijn er tegenwoordig ook mooie bier adventkalenders. Elke biersite heeft tegenwoordig zo’n kalender waarbij je nog niet kunt zien welk bier achter de vakjes zit. Elke dag kan je je laten verassen met een bier en dat voor 24 dagen lang. Wellicht zitten er bieren tussen die al eens verorbert zijn, maar dat er verrassingen tussen zitten dat is zeker. Het is in ieder geval een goede manier om nieuwe smaken te ontdekken. Een mooi cadeau, wel wat duurder. Wil je iemand echt verrassen dan zou ik zeggen neem diegene mee naar een mooi bierfestival. Bierfestivals zijn er tegenwoordig het hele jaar door en hebben heel wat verschillende thema’s. Het leukste is dat je veel verschillende bieren kan proeven en ook een praatje kan maken met de brouwers zelf. Misschien is wel het allerbelangrijkste dat je met elkaar mooie momenten deelt en herinneringen aanmaakt. Bier staat nou eenmaal voor verbroedering. Bij deze wens ik jullie allen een hele fijne feestmaand! Proost.

Hij je nog blikkies?

Vaak bestaat er onterecht een negatief beeld over deze mensen, terwijl ze voorlopers en tegelijkertijd vertegenwoordigers zijn van de beste verpakkingsmethode van bier. Dan heb ik het over de dakloze medemens. Één ding wat je vaak bij daklozen ziet, is bier in blik en daarmee lopen ze voorop als het gaat om het lucht- en lichtdicht verpakken van dit vatbare product. Waarschijnlijk zit er voor hen een meer economisch aspect aan vast, maar eigenlijk zou bier veel meer in blik verpakt moeten worden. Dat bier vatbaar is, is zeker. Het is een levensproduct (voor sommige levensbehoefte numero uno) dat op moet boxen tegen alle gevaren van de grote buitenwereld. De grote vraag van bier is; hoe blijf ik zo fit mogelijk na het verlaten van de donkere lagertanks. In een lagertank rijpt het bier tot ongekende sterkte en zodra het bier die sterkte heeft wil het eruit! Het wordt dan afgevuld op fust, fles of mini-fust (leuk woord voor blikkie). Niet iedereen heeft een eigen bar met een mooie glimmende tap om zijn of haar eigen bier te nuttigen en daarmee komen veel mensen uit op fles of blik. Veel mensen vinden een fles mooier of in ieder geval hebben veel mensen een positiever beeld bij bier uit fles. Ook in de horeca zie je voornamelijk flesjes bier naast alle tapkranen. Maar is dit wel zo goed voor het bier? We willen het bier immers in opperste conditie houden. Het antwoord daarop is ja, het is zeker een goede verpakkingsmethode, maar je voelt het wellicht al aankomen. Er zijn betere methoden en daarin is blik toch echt wel de blikvanger. Als we fles en blik naast elkaar zetten zijn er duidelijke verschillen. Laten we allereerst naar de vorm kijken. Een fles heeft een hals en daarmee is het lastig er twee op elkaar te zetten. Bij blik is dit geen probleem; twee of zelfs drie blikjes op elkaar is geen probleem. Daarmee hebben blikjes het voordeel dat je in dezelfde ruimte meer blikjes kwijt kan. Maar laten we even teruggaan naar het fit houden van het bier. Bier is zoals eerder vermeld een vatbaar product en na het afvullen is het vooral vatbaar voor licht, lucht en temperatuur. Iedereen kent het advies koel en donker bewaren en dat is heel belangrijk. Temperatuur maakt voor blik of fles niet veel verschil, al heeft blik het voordeel dat het veel sneller gekoeld is (wat mij betreft een groot voordeel in dorstige tijden). Wil je een bier voor langere tijd bewaren dan is het belangrijk dat er een constante koele temperatuur is. Een kelder zou fantastisch zijn, maar een koelkast doet ook wonderen. Met een kelder of koelkast heb je tegelijkertijd ook al het licht tegen gehouden en daarmee voorkom je dat een flesje bier lichtsmaak (kattenpisgeur) krijgt. Blik is lichtdicht en ook daarmee sluit je enige vorm van lichtsmaak uit. Tip van mij, zet je kratje bier niet in het licht, maar in een donkere kast. Ik zie nog regelmatig kratjes op een balkon, het doet bij mij alle haren recht overeind gaan staan. Vooral om het feit dat bier op een balkon in aanraking komt met alles wat de fitheid doet instorten. Lucht wordt nog wel tegen gehouden, maar ook daar is blik de meest effectieve. Het houdt gewoon meer lucht tegen dan fles met (kroon)kurk. Lucht zorgt, na verloop van tijd, dat bier gaat oxideren en een muffige papieren smaak krijgt en dat wil je niet. Je wil een fris sprankelend bier. De conclusie is dat bier uit blik het in alle opzichten wint van de fles en daarmee zouden we onze blik moeten verruimen. Wees scherp in uw blik, maar zacht in uw oordeel. Blik heeft ook nog eens het grote voordeel dat het veel beter is voor het milieu. Ziet u de volgende keer een dakloze met een blik bier. Loop er niet met een grote boog omheen, maar geef hem of haar een compliment , doet u beiden goed. Proost!

Bockbier

’t Is weer voorbij die mooie zomer! En wat een mooie zomer was het. Wat hebben we kunnen genieten van al die mooie frisse en vooral dorstlessende bieren. Maar aan die mooie zomer komt helaas weer een eind. De herfst heeft inmiddels officieel zijn intrede gedaan en dat betekent…….. BOCKBIER!!! Ongeveer 20 jaar geleden was dit “het” speciaalbier, doordat het één van de weinige alternatieven was op de saaie biermarkt die we toen kenden. Een markt die vooral werd bepaald door de grote pils magnaten. Maar ondanks al het geweld van al het craftbeer staat het bockbier nog steeds fier overeind. En dat is goed te zien in het aanbod. Iedereen wil een graantje meepakken van de bockbier mania. Dat brengt met zich mee dat er veel keuze is in verschillende bockbieren. Zoveel keuze, dat als je alles wilt proeven je aardig je best moet doen. Na een maandje bockbieren drinken ben ik altijd redelijk verzadigd en eerlijk gezegd wel weer toe aan andere bieren. Maar het is goed dat we bockbier eren; het is tenslotte een biertype met een vergaande historie. Over de historie van bockbier zijn talloze verhalen te vinden, maar één verhaal komt het vaakst terug. Het bier kent zijn oorsprong in Duitsland; hoogstwaarschijnlijk in de stad Einbeck. Deze stad was in de Middeleeuwen een stad die draaide op het brouwen van bier. Bieren werden in die tijd voornamelijk naar de stad genoemd waar het vandaan kwam en zo was er het Einbecker bier. Dit bier leek in de verste verte niet op het bockbier wat wij nu kennen. Het Einbecker bier was namelijk een licht gekleurd zomerbier. Pas veel later werd er iets veranderd aan de receptuur en kreeg het de donkere kleur die wij van onze herfstbock kennen. Die naam “Einbecker” verbasterde door de tijd heen tot Einbock en uiteindelijk naar Bock zoals we dat nu kennen. In Nederland deed bockbier pas in 1843 zijn intrede, nog voordat de gouden pilstijd was aangebroken. Dit bier werd eerst geïmporteerd, maar al snel volgde Nederlandse productie. Amstel kwam in 1872 met zijn bockbier en daarmee is Amstel het biermerk die het langst een bock produceert. Vaak wordt deze bock ook gezien als de standaard, maar als we nu kijken naar het aanbod zijn er veel verschillende bocken te vinden op de markt. Iedere brouwer wil een eigen twist geven aan zijn of haar eigen bock en dat maakt het gelukkig iets diverser. En dat is het mooie aan bier. Er is voor iedereen wel een smaak te vinden. Normaal gesproken heeft het bruine bockbier een alcoholpercentage van 6% tot 7,5%, maar er zijn bockbieren met een zwaarder alcoholpercentage. Deze zijn te vinden onder de naam dubbelbock of zelfs nog zwaarder “eisbock”. Ondanks dat deze stijl over het algemeen wat zoetig (karamel) is met een lichte bitter, zijn er varianten met toevoeging van kruiden, specerijen en/of aromahoppen. Sommigen maken het helemaal gek en proberen met de alcoholvrije trend mee te gaan door een alcoholarme (0,5%) bock op de markt te brengen. Genoeg variatie wat betreft de bockbieren en ik zou zeggen, probeer eens de verschillen te proeven tussen de Nederlandse, Duitse en Belgische bockbieren. Wil je een bock combineren met eten, dan is het perfect om te gebruiken bij je stoofvlees. Verhit het bier wel voorzichtig in een afzonderlijke pan en gooi het pas bij je vlees als het heet is. Anders schrikt je vlees en als we iets niet willen is geschrokken vlees. Oei, ik moet er niet aan denken. Proost! Bronnen:
  1. Bier in Nederland (Marco Daane)
  2. BKG Biertypen (Referentiegids voor keurmeesters en hobbybrouwers)

Zon en bier

Heerlijk dat mooie weer, maar dat mooie weer heeft ook een keerzijde. Het droogt mijn keeltje sneller uit dan normaal en dat droge keeltje moet gelest worden. Nu is water het beste om de dorst mee te lessen, maar graag zoek ik naar meer smaakvolle alternatieven. Voor mij is een lekker licht biertje het ultieme alternatief en laat bier nou ook nog eens voor het grootste gedeelte uit water bestaan; twee vliegen in een klap. Om die dorst te lessen wil je graag meer drinken en meer drinken betekent ook meer alcoholinname. Nu ben ik niet tegen alcoholinname, maar in deze zonnige tijden kies ik liever voor de wat minder zware bieren om de hoeveelheid alcohol te beperken. Lekker fris en fruitig, toch veel smaak en het liefst niet zwaarder dan 5%. En gelukkig hebben we daar tegenwoordig genoeg keuze in. Als we aan frisse bieren denken dan denken we vaak aan witbier en laat dit bier nou perfect zijn voor dit mooie zomerweer. Heerlijk fris, met een citrus- en korianderachtig karakter. Ook de Duitse tarwebieren zijn volop verkrijgbaar. Het verschil tussen een weizen en witbier is helaas nog niet bij iedereen bekend. Het komt nog regelmatig voor dat bij het bestellen van een witbier er een Duitse Weizener op tafel komt te staan. Maar er zijn duidelijke verschillen in brouwen en ingrediënten. Het komt er op neer dat beide bieren simpelweg verschillend van karakter zijn. Zoals eerder vermeld heeft witbier een citrus en korianderprofiel. De Weizener is ook fris, maar neigt vaak meer naar banaan, kruidnagel en een vleugje vanille. Beide bieren perfect voor bij een zomerse zon. Maar er is meer. Zo zijn er tegenwoordig steeds meer Berliner Weisse en Gose bieren te vinden. Beide stijlen zijn Duits en in de basis zijn dit vrij zure bieren, maar doordat brouwers en tegenwoordig allemaal mooie hop en fruit aan toe voegen zijn ze ideaal voor warm zonnig weer. Ze zijn niet zwaarder dan 4% en zijn zeker fris. Aan de Gose wordt zelfs een klein beetje zout toegevoegd en dat klinkt misschien raar, maar zout is een smaakversterker en dat maakt een Gose erg smaakvol. Voorbeeld van een Gose is de Oedipus Swingers. Wil je nog minder alcohol? Dat kan. Ook bieren tot 4% zijn er tegenwoordig volop te vinden. Deze vindt je onder de naam Session (niet te verwarren met de Belgische Saison). Session bieren zijn ontstaan in de Engelse fabrieken. Daar lustten de arbeiders wel een biertje in hun pauze. Dit zorgde er voor dat na de middagpauze de productiviteit nogal afnam. Om de productiviteit hoog te houden werd de Session Ale gemaakt;  een bier van een lager alcoholpercentage. Vaak hebben Session bieren een hoppig karakter en hebben ze veel overeenkomsten met de India Pale Ale (IPA), maar zijn ze lager in alchohol. Wil je geen tot weinig alcohol nuttigen? Ook daarin is tegenwoordig steeds meer keus. Blijkbaar is hier meer behoefte aan en gelukkig speelt de brouwer hierop in. Vaak zijn er varianten met maximaal 0,5% alcohol, die nog steeds erg smaakvol kunnen zijn. Denk hierbij aan de CraAzy IPA van de Muifel brouwerij of aan de Playground IPA van de brouwerij van de Streek. Al met al genoeg keuze in deze warme tijden. Mocht je lekker op verkenningstocht gaan en je hebt nog trek in meer. Ga eens op zoek naar een Oude Geuze. Een Belgische bierstijl met een fantastische historie. Een historie waarvan het zeker de moeite waard is om je als bierliefhebber in te verdiepen. Daarnaast is de Oude Geuze een bierstijl met een bijzonder smaakprofiel; gegarandeerd dorstlessend. Proost!

Het “vergeten” bier Pils.

Het is vrijwel niemand ontgaan. Bier is hot en steeds meer mensen geven zich over aan het mooie gerstenat. En ik geef ze groot gelijk… wat een diversiteit. Waar je ook op stap gaat, er is altijd een mooi assortiment te vinden. En waar de één zweert bij alleen maar “speciaalbier”, blijft de ander stug bij het “gewone” biertje. En dat “gewone” biertje heeft een naam, namelijk Pils. Met al die focus op al die nieuwe “speciaal” bieren zouden we haast vergeten dat pils nog steeds het meest gedronken bier is onder de bieren, waar dan ook. En dat maakt pils net zo speciaal als elk ander bier. Ik snap best dat er mensen zijn die andere bierstijlen meer kunnen waarderen dan pils. Over smaak valt tenslotte niet te twisten. Er is voor iedereen wel een bier te vinden die in de smaak valt. Zo bevat bier alle vijf de basissmaken en met alle toevoegingen kan je het zo gek niet verzinnen of er is wel een bier te vinden die bij jou aansluit. Denk bijvoorbeeld aan een chocolade-, koffie- of een gemberbier. Denk aan fris, fruitig en doordrinkbaar of een bier dat zo heftig is dat een hele avond nippen voldoening kan geven. Maar vooral weer rond deze tijd van het jaar kan een lekker vers pilsje mij steeds meer bekoren. De temperatuur loopt weer op en dan ben ik die knallers van bieren altijd weer even zat. Een pilsje is niet zwaar, met een maximaal promillage van 5,5% en met een mooi subtiel mout- en hopkarakter niet extreem in de smaak. Er moet wel even geoefend worden, want net als bij koffie moet de gemiddelde mens even wennen aan het bittere goud. Dat oefenen wordt ieder jaar door Ruigrok Netpanel in kaart gebracht doormiddel van een nationaal bieronderzoek. In dit onderzoek is goed te zien hoe de verhouding tussen pils en andere bieren verschuift. We drinken steeds meer andere bieren dan pils (er is tenslotte steeds meer keus), maar pils staat nog steeds fier bovenaan de lijst. De meeste mensen hebben wel een voorkeur voor een bepaald pils en die voorkeur is meestal gebonden aan de omgeving waarin men woont. Dit is mooi in kaart gebracht door Datlinq. Zo wordt er in Overijssel het meeste Grolsch gedronken. Daar moet wel bij vermeld worden dat dit voornamelijk in het oostelijke gedeelte van de provincie gedronken wordt, waar het bittere pils vandaan komt. De rest van Overijssel houdt het voornamelijk bij Heineken, zo ook in Zwolle. Dat neemt niet weg dat er genoeg andere pilsjes te vinden zijn en dat het aanbod ruim is. Maar als we nou kijken naar pils zelf. Oorspronkelijk komt pils uit Pilsen (Tsjechië). Dit pils noemen we ook wel Urtyp Pilsener. Urtyp pilseners onderscheiden zich door een bitterder en voller karakter dan gewoon pils. Pilsner Urquell uit Pilsen is wellicht de bekendste, maar ook zijn er Nederlandse urtyp pilsners te vinden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan Brand Up of de Scheveningse Zuidwester. Het “gewone” pils wat wij kennen is er in overvloed, maar ook hier zijn er zeker verschillen. Hou je van bitter, ga dan voor Brand of Grolsch. Wil je het wat zachter, dan is Hertog Jan meer iets voor jou. Wil je een speciaal pilsje, koop dan eens een Chateau Neuborg van Gulpener (meerdere keren bekroond als beste pils van Nederland en met zijn slanke blauwe fles zeker opvallend). Maar ook in Zwolle wordt een pils gebrouwen en wel die van Hettinga bier. Wel op kleine schaal, maar altijd leuk om eens te proeven. Pils is een fantastische begeleider van lichte gerechten zoals een Ceasar salade, een romige pasta of asperges, maar het ultieme is toch wel Chinees. Ik kan niet wachten op mijn bordje Babi Pangang met een lekker vers koud pilsje ernaast. Dus laten we vooral pils niet vergeten, want het blijft verdomd lekker. Proost!

Smaakafwijkingen in bier

Afgelopen februari was er een bijeenkomst voor de leden van het Nederlands Gilde der Biersommeliers. Deze bijeenkomst vond plaats in het klooster van de broeders van Sint Jan. Een fantastisch verborgen klooster in hartje Den Haag. Sinds 2014 worden er in dit klooster mooie bieren gebrouwen onder de naam "Haagsche Broeder". Deze bieren zijn vooral lokaal te verkrijgen en zijn in Den Haag inmiddels een begrip. Ben je in Den Haag, dan is het zeker de moeite waard om de kloosterwinkel te bezoeken en een mooie fles Prior mee naar huis te nemen. De bijeenkomst die wij vorige week hadden, betrof het onderwerp smaakafwijkingen in bier. Smaakafwijkingen zijn voor mij nog steeds onontgonnen gebied (ja zelfs voor een sommelier). Zo nu en dan haal ik er één uit. Dan blijft het wel voornamelijk bij de diacetyl, metaal en oxidatie. Daarom keek ik erg uit naar de workshop. De workshop werd begeleid door Jacques Bertens, ook wel bekend van website www.hobbybrouwen.nl en het winnen van de Brand bierbrouwwedstrijd met het bier Zwaar Blond. Jacques nam ons mee in de wereld van smaakafwijkingen. Iets wat vrij persoonlijk kan zijn. En dat is ook niet vreemd. Onze zintuigen zijn verre van objectief en houden ons continu voor de gek. Smaken worden door de één als lekker beschouwd en door de ander als minder lekker. Als we meer theoretisch kijken naar smaakafwijkingen, dan hebben we het vooral over smaak- en geuraspecten die niet in het type bier thuis horen. Deze afwijkingen kunnen voortkomen uit fouten in het brouwproces, door het niet goed behandelen van bier of door bijvoorbeeld veroudering. Die veroudering is wel een interessante, vooral in de wereld van het laten rijpen van bier. Die rijping betekend ook dat het bier langzaamaan aan het oxideren is. De mate van oxidatie wordt bepaald door hoe het bier wordt bewaard. In de juiste omstandigheden kan je dit proces vertragen, maar het voorkomen van is gewoonweg onmogelijk. Niet iedereen ziet dit dus als een "afwijking". Voor het oefenen met smaakafwijkingen wordt er gebruik gemaakt van speciale capsules die worden toegevoegd aan het basisbier; in dit geval het Duitse pils Oettinger. Tijdens de bijeenkomst zijn er zo'n vijftien smaakafwijkingen die de revue passeren. Denk hierbij aan diacetyl, DMS, oxidatie, ranzigheid, lichtsmaak, zwavellucht, enzovoort. Maar ook werden er "afwijkingen" geproefd die in sommige bieren wel gewenst zijn. Neem bijvoorbeeld 4-vinyl guaiacol dat een essentieel onderdeel is van Weizenbieren en die verantwoordelijk is voor het kruidnagel achtige karakter. Voor mij was het erg leerzaam om weer eens bewust bezig te zijn met smaakafwijking. Hopelijk ben ik weer een stap dichterbij in het herkennen van. Tussen de workshop en nu ben ik gelukkig niet een bier tegen gekomen met een dergelijke smaakafwijking. Hopelijk kom ik zo min mogelijk bieren tegen met een smaakafwijking, maar ik ben bang dat ik minder van bieren kan genieten nu ik er bewuster op let. Zoals ik al eerder aangaf houden onze zintuigen ons continu voor de gek en daarmee is het herkennen van smaken en geuren een continu proces. Een proces die een leven lang duurt. Dat is in iedere geval een mooi vooruitzicht. "Be prepared to settle in for the long haul. There is no quick shortcut to mastering this fine and peculiar art. It's a lifelong pursuit, one in which you really never reach your destination but just get a little better, bit by bit." (Randy Mosher) Yori Spitse, Biersommelier